Podróż sentymentalna recenzenta Michalewskiego, odcinek piąty - Close to the Edge. Nie wiem, możliwe, że kogoś zaskoczy to, co o tym albumie napiszę. Bo w żadnym razie nie planuję go zjechać, czy umniejszyć. Mało tego, o ile kiedy byłem dzieckiem lubiłem go tak sobie, to dzisiaj doceniam tę muzykę znacznie bardziej. Oczywiście, nie byłbym sobą, gdybym nie wygłosił tu żadnych treści obrazoburczych, więc co wrażliwsi fani proga niech lepiej przejdą się na spacer i nie czytają. Pozostałych zapraszam do lektury.

Mój wujek - pisałem już o przy okazji Procol Harum - pożyczył mi kasetę z tym albumem trochę przy okazji. Kiedy zaczynałem interesować się starym rockiem on przechodził akurat okres burzliwej fascynacji solowymi pracami Steva Hacketta. Słuchał go na okrągło, zamęczał nim rodzinę, puszczał go wszystkim gościom, którzy do niego przychodzili i chyba uznał, że dobrze by było wepchnąć go początkującemu szczylowi. Niech się dzieciak osłucha. I tak się jakoś złożyło, że na dziewięćdziesiątce na której miał nagrane Voyage of the Acolyte, było też Close to the Edge. Wyszedłem od niego z tą właśnie kasetą, która, jak widzę z perspektywy czasu, okazała się być dla mnie niesamowicie ważna.

Początkowo Yes mnie w ogóle nie ruszało. Dopiero po którymś przesłuchaniu pobiegłem do Mamy uradowany, wołając, że jednak nie tylko Steve Hackett, ale też i druga strona wujkowej kasety mi się spodobała. Tylko, że... no właśnie, wtedy, gdyby mi ktoś powiedział, że to jest arcydzieło, popukałbym się w czoło. Fajnie goście grali, lubiłem tego słuchać, ale generalnie poza tym podniosłym tematem na organach ze środka utworu tytułowego ciar przy tym nie miałem. Ot, po prostu dobra płyta, której można czasem posłuchać, jak się człowiekowi nie chce przewijać do początku Akolity. Wielkość tego wydawnictwa dostrzegłem znacznie później, kiedy już na serio wgłębiałem się w progres. Ale faktem jest, że w jakiś podświadomy sposób moja wizja tego, jak powinien ten nurt wyglądać opiera się właśnie na Close to the Edge.

Zastanawiam się, dlaczego współcześni progresywni kompletnie ignorują tą płytę jako potencjalne źródło inspiracji. Jak to?! - zaraz ktoś zawoła - przecież każdy, kto słucha rocka progresywnego, każdy współczesny artysta w tym nurcie grający wymienia ten album jako absolutna podstawę i główne źródło inspiracji!. No, może i wymienia, ale w ogóle się od niej nie uczy. A jeżeli wydaje mu się, że się uczy, to znaczy że jej po prostu nie rozumie.

Kiedyś kolega Kobaian w rozmowie ze mną stwierdził, że potęga starego proga polegała na mieszaniu ze sobą zupełnie różnych gatunków i tym samym tworzeniu całkowicie nowych jakości. Natomiast dzisiaj - śmiał się kolega Kobaian - symbolem progresywności jest grupa Opeth, która połączyła - uwaga! - death-doom metal z technicznym death metalem. I to jest, jak sądzę, zasadnicza różnica, pomiędzy tym, co się gra obecnie, a tym co Yes zaprezentowali na Close to the Edge. Przecież na tym albumie, jest i rock, i muzyka klasyczna i jazz i folk i reggae. Są tysiące patentów, przeróżnej proweniencji. I w efekcie powstała muzyka w swoim własnym stylu, którą, jako że była w swych czasach niezwykle postępowa nazwano progresywną, ale która absolutnie w tym, co dziś chcielibyśmy nazywać progresywnym mainstreamem się nie mieści! I naprawdę, kiedy słyszę jakąś współczesną kapelę, która połączyła ze sobą pomysły Rush, Genesis i późnego Pink Floyd i która powołuje się na CttE to przecieram oczy ze zdumienia.

Ten album Yes, to dla mnie wytyczna, jak powinien wyglądać rock progresywnego środka. Jest to muzyka czerpiąca z bardzo wielu źródeł, ale przy tym spójna. Z ambicjami, ale nie przerysowana. Nie wolna od pewnych błędów, bo czasem zespół jest tutaj bliski granicy kiczu, ale stara się jej nie przekraczać. Są tutaj wpadające w ucho melodie, ale nie tylko na nich się ta muzyka opiera. Muzycy są fantastycznymi instrumentalistami, ale stawiają na własny, charakterystyczny język grania, a nie na prowadzące znikąd donikąd popisy. Budowanie nastroju dla tych facetów to nie było ani smęcenie, ani słodzenie. I wiecie co wam powiem? Że te wszystkie przymioty, które charakteryzują Close to the Edge, to są jednocześnie te same rzeczy, których o współczesnym progu nie mogę napisać. I dlatego właśnie uważam i głoszę, że ten nurt już dawno temu zdechł, zgnił i śladu po nim nie ma. A to, co dzisiaj progresem się nazywa ma z nim tyle wspólnego co Polska Ekstraklasa z Primera División.

Pod koniec tych moich recenzji wspominkowych zawsze piszę o tym, jak dziś wygląda mój stosunek do danej płyty. I w tym wypadku, jest on wyjątkowo pozytywny. Im więcej słucham muzyki, im więcej albumów już poznałem, tym bardziej doceniam geniusz Close to the Edge, tym łatwiej jest mi wychwycić jak niesamowicie różnorodna, jak bogata jest to muzyka. Aż wierzyć się nie chce, że można było połączyć te wszystkie elementy i zbudować z nich dzieło tak spójne i tak znakomite. To autentycznie jest jedno z najwybitniejszych dokonań w historii muzyki rockowej. I z każdym kolejnym jego przesłuchaniem rozumiem to coraz głębiej.