No tak, po przeczytaniu mojego tekstu o Grand Hotel można było odnieść wrażenie, że w swej podróży sentymentalnej poruszał się będę po w miarę przystępnych rejonach, a ja tu walę takie coś! Ummagumma! Od razu rozwieję powstałe wątpliwości - większość płyt, które będę opisywał jest prostych, miłych i z pewnością wszyscy je lubicie. Ale, jak sami chyba rozumiecie, skądś to moje zainteresowanie awangardą się wzięło i bynajmniej nie od Procol Harum.

Ummagumma to najważniejszy album mojego życia. Ten, który najbardziej mnie ukształtował, który rozpostarł przede mną najwięcej możliwości słuchania muzyki, wreszcie ten, który przez dziesięć lat uznawałem, za swój ulubiony. I chociaż od dłuższego czasu nie odczuwam potrzeby słuchania go, to nadal jest on czymś w rodzaju wizytówki mojego podejścia do rocka progresywnego i do muzyki w ogóle.

Idąc do gimnazjum słuchałem Beatlesów. I to wcale nie eksperymentów z taśmami i hinduskich odjazdów, ale największych przebojów. Wiecie - All You Need Is Love, I Want to Hold Your Hand, Help! i tak dalej. W autokarze na wycieczce integracyjnej poznałem kolegę. Jak masz 12 lat i cię pytają czego słuchasz, to nie mówisz nazwy gatunku, tylko wymieniasz ten jeden zespół, który lubisz. Ja lubiłem The Beatles, a on lubił Pink Floyd. I kiedy już zaczęła się szkoła poprosiłem go, żeby podrzucił mi coś swoich ulubieńców. Zgodził się i na drugi dzień przyniósł mi... Ummagummę. Dziwny wybór, prawda? Gdyby ktoś was poprosił o jakąś próbkę Floydów na początek to różne albumy moglibyście mu przynieść, ale na pewno nie ten! No cóż, mój kolega uznał, że trzeba od razu skakać na głęboką wodę, a na prostsze płyty przyjdzie kolej później. Tak więc przyszedłem do domu, odłożyłem tornister, udałem się do pokoju rodziców, bo tylko tam było na czym słuchać kompaktów i rozpocząłem przesłuchiwanie. I wiecie co? Cholernie mnie to zaintrygowało! Niewiele z tego rozumiałem, teraz kiedy już coś tam o muzyce wiem widzę, że nie kumałem z tej Ummagummy absolutnie nic. Ale słuchałem jej twardo, bo chociaż nie mogłem powiedzieć, że mi się to to podoba to jednak od pierwszych dźwięków niezwykle mnie to dziwo zaciekawiło.

Mój kolega, jak jeszcze byliśmy w gimnazjum powiedział, że kiedy słucha Led Zeppelin, albo późnych Floydów to wyobraża sobie co najwyżej, jak muzycy grają. Natomiast przy Ummagummie i w ogóle starym PF może sobie wyobrazić wszystko. I ta obserwacja zdaje się być kluczem do tego typu muzyki. Ktoś bardziej obyty w nietypowych dźwiękach może słuchać ich na wiele różnych sposobów, natomiast dla odbiorcy początkującego podstawą jest wyobraźnia. Słuchałem tego albumu tysiące razy. Kiedy padał deszcz, kiedy jechałem samochodem, kiedy chodziłem po górach, albo kiedy kładłem się spać. I za każdym razem był to zupełnie inny album. Muzyka awangardowa pozwala nam zajrzeć w siebie głębiej, łatwiej i bardziej świadomie niż nawet najpiękniejszy i najbardziej refleksyjny zwykły rock, pop czy cokolwiek innego. Nie rozumiem i chyba nigdy nie zrozumiem ludzi, których takie praktyki nudzą, których nie interesują żadne niezwykłe stany świadomości, żadna duchowość, płynąca z muzyki. Ludzi, dla których płyta jest takim samym artykułem codziennej konsumpcji jak torba frytek. Ummagumma nauczyła mnie szukać w muzyce znacznie więcej i chociaż z perspektywy czasu widzę, że nie jest to album tak wielki, jak mi się kiedyś wydawało, to jednak wpływ, jaki na mnie wywarł jest nie do przecenienia.

Dzisiaj, ponad 12 lat od pierwszego usłyszenia wiem, że Ummagumma nie jest wolna od mankamentów. Część studyjna to w znacznej mierze niebyt udana przygoda Panów architektów z dwudziestowieczną muzyką klasyczną i chociaż wiele momentów Sysyphusa czy The Narrow Way jest znakomitych, to jednak trudno nie zauważyć, jak niewprawnym utworem jest Grand Vizier's Garden Nicka Masona, albo jak niesamowitą nudą wieje od Grantchester Meadows. Prawdziwym arcydziełem jest jedynie część koncertowa, zawierająca cztery arcygenialne przykłady psychodelii końca lat 60. Tam faktycznie jest moc, jest hipnotyzujący rytm i nastrój, którego nie sposób porównać z niczym. Tylko, że nawet te nieudane eksperymenty z płyty studyjnej odegrały w mej muzycznej edukacji niebagatelną rolę. I dlatego przymykam ucho na wszelkie ich niedostatki.

W recenzji Grand Hotel napisałem, że to świetny album, żeby rozpocząć swoją przygodę z muzyką. Otóż uważam, że Ummagumma sprawdza się w tej roli jeszcze lepiej. Bo, jeśli podejdzie się do niej ze szczerą, dziecięcą ciekawością świata daje słuchaczowi znacznie więcej niż jakakolwiek muzyka rozrywkowa, nawet ta ciut ambitniejsza.